De koeien van 'Bij Tjoonk' leven op het ritme van de natuur
Bij het Leer- en werkbedrijf ‘Bij Tjoonk’ draait alles om het zien en inzetten van talent. Dat geldt ook voor de verzorging van de bijna dertig biologische koeien; wanneer die verzorging wordt gedaan door mensen met passie, krijgt het een heel andere invulling.
Maak kennis met Bram, Marcel en Bernie: drie deelnemers die met hart en ziel de biologische koeien verzorgen.
Bram is de man van de traditie. Hij groeide op tussen de koeien en varkens en voelt de dieren feilloos aan.
Marcel heeft zijn weg naar ‘Bij Tjoonk’ gevonden na omzwervingen in de tuinbouw, bosbouw en logistiek. Waar hij op andere plekken soms vastliep door een teveel aan prikkels, heeft hij tussen de koeien, kippen en de andere bezigheden op de boerderij zijn rust hervonden.
En dan is er Bernie. Hij is opgegroeid tussen de dieren en heeft daar uiteindelijk zijn werk van gemaakt. Eerst als hoofd jongvee bij een zorgboerderij en nu bij ‘Bij Tjoonk’. Hoewel Bernie slechtziend is, merk je daar op de boerderij nauwelijks iets van. Hij vertrouwt op zijn ervaring en zijn andere zintuigen, waardoor hij precies weet waar hij moet zijn. Of hij nu in de weer is met de logistiek of in de stal tussen de koeien staat: ook Bernie bewijst elke dag dat een beperking geen grens hoeft te zijn.
Bij ‘Bij Tjoonk’ vullen ze het houden van koeien fundamenteel anders in dan bij een reguliere vleesveehouderij. Waar de reguliere sector vaak draait om snelheid en hoge productie, kiest ‘Bij Tjoonk’ voor het welzijn van het dier en daardoor uiteindelijk ook de mens.
Bij veel reguliere bedrijven staan koeien een groot deel van het jaar binnen. Bij Tjoonk bepaalt de natuur grotendeels het schema. Van het vroege voorjaar tot, soms zelfs begin december gaan de koeien naar buiten. De groei van het gras wordt scherp in de gaten gehouden; zodra het gras groeit, geniet de koe van de vrijheid van de wei.
In de reguliere sector worden kalfjes vaak direct na de geboorte gescheiden van de koe. Bij ‘Bij Tjoonk’ doen ze dat anders. De kalfjes worden vaak gewoon in de wei geboren en mogen de eerste tijd bij hun moeder drinken. De melk gaat naar de kalfjes en niet naar de supermarkt. Ze blijven minimaal een half jaar bij de moeder. Die rust en natuurlijke band staan centraal.
Wanneer de koeien in de winter naar binnen gaan, krijgen ze een extra verzorgingsbeurt: ze worden geschoren. Een koe in de stal krijgt het namelijk al snel te warm. Door ze te scheren blijven ze schoon, gezond en behouden ze hun natuurlijke gewicht. Koeien die het te warm krijgen gaan minder eten en vallen dan af. Dat is voor de energie en gezondheid niet goed.
Puur en eerlijk
Als biologisch bedrijf werken de mannen zonder kunstmest of bestrijdingsmiddelen. Het voer komt van het eigen land en er wordt geen krachtvoer gegeven, zoals vaak het geval is bij reguliere veehouderijen.
Bij ‘Bij Tjoonk’ kiest men ervoor om het dier op zijn natuurlijke ritme te laten groeien. Per koe wordt gekeken wat hij of zij nodig heeft. De één wordt bijvoorbeeld bijgevoerd met wat maïs en de ander niet, afhankelijk van het gewicht en de groei.
Bernie, Marcel en Bram zijn betrokken bij het hele proces: van het maaien en schudden van het gras voor de hooibalen tot het binnenhalen van de maïs in het najaar. Ze weten precies wat er in de voerbak belandt. Ook de medische zorg is anders; er wordt alleen medicatie gebruikt als dat strikt noodzakelijk is. Alles wat van ‘Bij Tjoonk’ komt, moet puur en eerlijk zijn.
Als je koeien het kenmerk ‘biologisch’ wil geven dan moet dat aan strenge wettelijke voorwaarden voldoen. Dit proces wordt strikt uitgevoerd en gecontroleerd, vanaf het verbouwen van de gewassen tot aan het voer, de medicatie en de uiteindelijke slacht. De slacht gebeurt met uiterste zorgvuldigheid bij een kleinschalige, zelfslachtende slager.
Trots op het werk
Voor Bram, Marcel en Bernie en hun collega’s is ‘Bij Tjoonk’ meer dan een leer- en werkplek. Het is de plek waar ze hun krachten bundelen.
Samen zorgen ze ervoor dat de biologische koeien een leven leiden dat veel andere koeien zich zouden wensen.
We lichten nog even wat vragen en antwoorden uit die we Bram stelde.
1) Wat brengt het jou dat je de koeien verzorgt?
“Het verzorgen is het leukste wat er is. Ik word blij van het werken met de dieren, maar de koeien zijn wel echt het allerleukst. Het geeft ook herkenning van vroeger, toen we thuis nog een boerderij hadden. De koeien geven me de kracht om door te gaan.”
2) Heb je een lievelingskoe?
Bram heeft geen echte lievelingskoe. “Met de stier is het wel altijd goed opletten. Soms zijn er ook koeien waarbij je wat meer op je hoede moet zijn; dat is dan wat lastiger werken.”
3) Hoe vind je het dat een koe die je verzorgt naar de slacht gaat?
“Soms is dat een gek idee, maar aan de andere kant weet je dat het erbij hoort. Bij mijn eigen koeien heb ik daar meer last van dan bij de koeien van Bij Tjoonk. Als het een koe van thuis is, moet ik wel even slikken als ik die later in stukjes terugzie.”
4) Wat is het verschil tussen een kleine groep koeien en een groot bedrijf?
Bram ervaart bij een kleinere koppel meer rust. “Ze hebben genoeg ruimte in de stal en in de wei. Ze kunnen bijvoorbeeld allemaal tegelijk eten, waardoor ze geen onrust hoeven te stoken.”














